Een arbeidsdeskundig onderzoek is een professioneel onderzoek waarbij een arbeidsdeskundige beoordeelt in hoeverre een zieke werknemer nog in staat is om te werken, en welke mogelijkheden er zijn voor re-integratie. Het onderzoek is in bepaalde situaties wettelijk verplicht op grond van de Wet verbetering poortwachter. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderzoek, van de wettelijke plicht tot de praktische stappen.

Wanneer is een arbeidsdeskundig onderzoek wettelijk verplicht?

Een arbeidsdeskundig onderzoek is wettelijk verplicht wanneer een werknemer langer dan zes weken ziek is en er onduidelijkheid bestaat over de mogelijkheden om te re-integreren. De Wet verbetering poortwachter schrijft voor dat werkgever en werknemer samen actief werken aan herstel en terugkeer naar werk. Een arbeidsdeskundige wordt ingeschakeld zodra de bedrijfsarts aangeeft dat de werknemer beperkingen heeft die de re-integratie bemoeilijken.

In de praktijk zijn er twee situaties waarin het onderzoek formeel verplicht is of sterk wordt aanbevolen:

Wanneer na het eerste ziektejaar de re-integratie onvoldoende vordert en het UWV een probleemanalyse of plan van aanpak beoordeelt
Wanneer duidelijk wordt dat terugkeer naar de eigen functie of werkgever niet meer mogelijk is en een 2e spoortraject moet worden opgestart

Het UWV kan bij de WIA-aanvraag na twee jaar ziekte een volledig re-integratiedossier opvragen. Als daarin geen arbeidsdeskundig rapport aanwezig is terwijl dit wel verwacht werd, kan de werkgever een loonsanctie opgelegd krijgen. Het onderzoek is dus niet alleen een formele stap, maar ook een essentieel onderdeel van een zorgvuldig re-integratieproces.

Wat onderzoekt een arbeidsdeskundige precies?

Een arbeidsdeskundige onderzoekt de relatie tussen de beperkingen van een werknemer en de eisen die het werk stelt. Concreet beoordeelt de arbeidsdeskundige of de werknemer zijn eigen werk nog kan uitvoeren, of er aanpassingen mogelijk zijn, en welke andere functies passend zouden zijn gezien de belastbaarheid en achtergrond van de werknemer.

Het onderzoek richt zich op meerdere dimensies tegelijk. Enerzijds kijkt de arbeidsdeskundige naar de belastbaarheid van de werknemer: wat kan iemand fysiek en mentaal aan? Anderzijds analyseert hij de belasting van het werk: welke eisen stelt de functie op het gebied van concentratie, fysieke inspanning, werktijden en sociale interactie? Wanneer belastbaarheid en belasting niet meer op elkaar aansluiten, adviseert de arbeidsdeskundige over aanpassingen of alternatieven.

Daarnaast betrekt de arbeidsdeskundige ook praktische factoren zoals opleiding, werkervaring, leeftijd en de arbeidsmarktpositie van de werknemer. Dit maakt het onderzoek breder dan een medische beoordeling alleen. Het resultaat is een concreet rapport met aanbevelingen voor de werkgever over de te nemen stappen, inclusief of een 2e spoor re-integratietraject noodzakelijk en haalbaar is.

Wat zijn de gevolgen als een werkgever het onderzoek overslaat?

Als een werkgever een arbeidsdeskundig onderzoek overslaat terwijl dit wel vereist was, riskeert hij een loonsanctie van het UWV. Dit betekent dat de werkgever verplicht wordt het loon van de zieke werknemer maximaal een jaar langer door te betalen, bovenop de al verplichte twee jaar loondoorbetaling bij ziekte.

De gevolgen zijn dus aanzienlijk. Het UWV beoordeelt bij de WIA-aanvraag het volledige re-integratiedossier kritisch. Ontbreekt een arbeidsdeskundig rapport terwijl er duidelijke aanleiding was voor zo’n onderzoek, dan wordt dit gezien als een tekortkoming in de re-integratie-inspanningen. De werkgever heeft in dat geval onvoldoende gedaan om de werknemer te begeleiden naar ander werk.

Naast de financiële consequenties kan het overslaan van het onderzoek ook leiden tot juridische geschillen met de werknemer of het UWV. Een zorgvuldig en gedocumenteerd re-integratieproces beschermt beide partijen. Werkgevers die twijfelen of een arbeidsdeskundig onderzoek nodig is, doen er verstandig aan tijdig advies in te winnen via de kennisbank over re-integratie of een gespecialiseerde begeleider te raadplegen.

Hoe verloopt een arbeidsdeskundig onderzoek stap voor stap?

Een arbeidsdeskundig onderzoek verloopt in een vaste volgorde, van het verzamelen van informatie tot het opstellen van een concreet adviesrapport. Het gehele traject duurt doorgaans enkele weken en mondt uit in een schriftelijk rapport met aanbevelingen voor de werkgever en werknemer.

Stap 1: Dossieranalyse en voorbereiding

De arbeidsdeskundige start met het bestuderen van de beschikbare informatie: de probleemanalyse van de bedrijfsarts, het plan van aanpak, correspondentie en eventuele medische gegevens die relevant zijn voor de belastbaarheid. Op basis hiervan bepaalt de arbeidsdeskundige welke vragen hij tijdens het gesprek wil beantwoorden.

Stap 2: Gesprekken met werknemer en werkgever

Vervolgens voert de arbeidsdeskundige afzonderlijke gesprekken met de werknemer en de werkgever of leidinggevende. Met de werknemer bespreekt hij de beperkingen, wensen en mogelijkheden. Met de werkgever worden de functie-eisen en eventuele aanpassingsmogelijkheden in kaart gebracht. Soms wordt ook een werkplekbezoek afgelegd om de werksituatie concreet te beoordelen.

Stap 3: Analyse en adviesrapport

Op basis van alle verzamelde informatie stelt de arbeidsdeskundige een rapport op. Daarin staat of de werknemer zijn eigen werk nog kan doen, welke aanpassingen eventueel mogelijk zijn, en of een ander spoor van re-integratie noodzakelijk is. Het rapport bevat concrete aanbevelingen die werkgever en werknemer direct kunnen gebruiken in hun verdere aanpak.

Hoe Riforce helpt bij re-integratie via het 2e spoor

Wanneer een arbeidsdeskundig onderzoek uitwijst dat terugkeer naar de eigen functie of werkgever niet meer mogelijk is, is een 2e spoortraject de volgende stap. Riforce begeleidt werknemers en werkgevers door dit proces op een mensgerichte en praktische manier. Met meer dan 10 jaar ervaring en 40 gecertificeerde re-integratiespecialisten zetten wij het 2e spoor snel en zorgvuldig in gang.

Wat wij bieden in een 2e spoor traject:

Een uitgebreide verkenning via loopbaan- en persoonlijkheidstests om passend werk te identificeren
Een persoonlijk zoekprofiel op basis van motivatie, achtergrond en arbeidsmarktmogelijkheden
Realtime inzage voor werkgevers in de voortgang via ons online systeem Rapasso
Begeleiding tot de werknemer duurzaam aan het werk is bij een nieuwe werkgever

Wil je weten wat Riforce voor jouw organisatie kan betekenen? Bekijk onze klantervaringen of lees meer over ons en onze aanpak. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Wij helpen je graag verder.

Frequently Asked Questions

Wie betaalt de kosten van een arbeidsdeskundig onderzoek?

De kosten van een arbeidsdeskundig onderzoek zijn in principe voor rekening van de werkgever, tenzij anders afgesproken. In sommige gevallen vergoedt de arbodienst of een verzuimverzekeraar (een deel van) de kosten. Het is verstandig dit vooraf te controleren bij uw verzekeraar of arbodienst, zodat u niet voor onverwachte kosten komt te staan.

Mag een werknemer het arbeidsdeskundig onderzoek weigeren?

Een werknemer is in principe verplicht mee te werken aan een arbeidsdeskundig onderzoek als dit in het kader van re-integratie wordt ingezet. Weigering zonder gegronde reden kan gevolgen hebben voor de loondoorbetaling, omdat de werkgever dan het recht heeft de loonbetaling op te schorten. Als een werknemer bezwaren heeft tegen het onderzoek, is het verstandig dit eerst te bespreken met de bedrijfsarts of een vertrouwenspersoon.

Wat is het verschil tussen een arbeidsdeskundige en een bedrijfsarts?

Een bedrijfsarts beoordeelt de medische situatie van de werknemer en stelt de functionele mogelijkheden en beperkingen vast vanuit een medisch perspectief. Een arbeidsdeskundige vertaalt deze medische informatie vervolgens naar de werksituatie: hij beoordeelt of de werknemer zijn eigen werk nog kan doen, welke aanpassingen mogelijk zijn en welke andere functies passend zijn. Beide disciplines vullen elkaar aan en zijn allebei essentieel in een zorgvuldig re-integratieproces.

Hoe lang duurt het voordat het rapport van een arbeidsdeskundig onderzoek klaar is?

Gemiddeld duurt een arbeidsdeskundig onderzoek twee tot vier weken, afhankelijk van de complexiteit van de situatie en de beschikbaarheid van alle betrokken partijen. Na de gesprekken met werknemer en werkgever heeft de arbeidsdeskundige doorgaans één tot twee weken nodig om het rapport op te stellen. Bij urgentie, bijvoorbeeld wanneer een WIA-aanvraag nadert, kan het onderzoek vaak worden versneld.

Kan een arbeidsdeskundig onderzoek ook ingezet worden als er nog geen sprake is van langdurig verzuim?

Ja, een arbeidsdeskundig onderzoek kan ook preventief of in een vroeg stadium worden ingezet, bijvoorbeeld bij dreigend langdurig verzuim of wanneer een werknemer al vroeg aangeeft dat terugkeer naar de eigen functie onzeker is. Een vroegtijdige inzet kan escalatie voorkomen en zorgt ervoor dat er sneller een passende oplossing wordt gevonden. Dit is niet wettelijk verplicht, maar kan wel bijdragen aan een efficiënter re-integratieproces.

Wat gebeurt er als werkgever en werknemer het niet eens zijn met de conclusies in het rapport?

Als een van de partijen het niet eens is met de conclusies van de arbeidsdeskundige, bestaat de mogelijkheid om een second opinion aan te vragen bij een andere arbeidsdeskundige of het UWV. Het is belangrijk dit tijdig te doen, zodat het re-integratieproces niet onnodig vertraagt. Bij blijvende onenigheid kan een arbeidsrechtjurist of mediator worden ingeschakeld om tot een oplossing te komen.

Wat moet een werkgever doen direct na ontvangst van het arbeidsdeskundig rapport?

Direct na ontvangst van het rapport dient de werkgever de aanbevelingen te bestuderen en samen met de werknemer te bepalen welke stappen worden ondernomen. Als het rapport aanbeveelt om een 2e spoortraject op te starten, is het belangrijk dit zo snel mogelijk in gang te zetten om verdere vertraging in het re-integratieproces te voorkomen. Het rapport en de daaropvolgende acties moeten zorgvuldig worden gedocumenteerd in het re-integratiedossier, zodat het UWV bij een eventuele WIA-aanvraag kan zien dat er adequaat is gehandeld.

Wat is een arbeidsdeskundig onderzoek en wanneer is het verplicht?